ប្រពន្ធ ៧ ប្រភេទ

មួយសោតព្រះពុទ្ធទេស្នាចំហុតថារីភរិយា
មានប្រាំពីរស្មោះបួននោះចិត្តជាបីនោះមោហោ
ចិត្តខូចងាយដាយ ។
ឯប្រពន្ធជាឯកឈ្មោះមាតា-ភរិយាដូចម្ដាយ
ឈឺឆ្អាលកូនខ្លួនរែងស្ងួនមិនណាយមិននឹករសាយ
ចិត្តចាំអាណិត ។
កូនទុក្ខទោសម្ដេចខ្សត់ក្រច្រើនតិចខឹងខុសខូចចិត្ត
ព្រាត់ប្រាសយូរលង់ពុំបង់បែកចិត្ដគង់ចាំចិត្តគិត
ឈឺឆ្អាលកូនស្មោះ ។
ប្រពន្ធណាគាប់ឈឺឆ្អាលប្ដីខ្ជាប់ចិត្តចាំកាន់កោះ
ដូចម្ដាយស្រឡាញ់កូនពេញពីពោះហៅប្រពន្ធនោះ
ថ្លៃឥតផ្ទឹមដល់ ។
ប្រពន្ធជាទ្វីឈ្មោះហៅទាសី-ភរិយាដូចកល់
ខ្ញុំនឹងអម្ចាស់ប្រើណាស់ខ្វាយខ្វល់អាចអត់ទប់ទល់
ទម្ងន់បម្រើ ។
មិនមានទំនេរទោះម្ចាស់វាយជេរអត់ឱនស័រពើ
តាមតែបង្គាប់ប្រញាប់ចង់ធ្វើចិត្តពុំសើវ៉ើ
ចៀសវាងក្រោធា ។
ប្រពន្ធណាអត់ឱនអង្គអំណត់ខ្លាចប្ដីអាត្មា
ដូចខ្ញុំនឹងម្ចាស់ខ្លាចណាស់ធានាប្រពន្ធនោះជា
ប្រសើរសុខសូន្យ ។
ប្រពន្ធជាត្រីឈ្មោះភគិនី-ភរិយាដូចប្អូន
ស្រឡាញ់បងពិតលំអិតលំអូនទទួលដំបូន
មានមាត់ពាក្យបង ។
ផ្ដាច់ផ្ដួលតែមួយនឹងចងជាត្រួយចិត្តចាំបំណង
ពំនាក់ពំនឹងពាក់ពឹងប៉ុនប៉ងតែនឹងអង្គបង
ឥតម៉ែទីទៃ ។
ប្រពន្ធណាចូលនឹងប្ដីមួយមូលចិត្តជាប់អាល័យ
ដូចប្អូននិងបងចាំចងអាស្រ័យប្រពន្ធនោះថ្លៃ
មធ្យមពេកពិត ។
ប្រពន្ធចត្វាឈ្មោះហៅសខា-ភរិយាដូចមិត្រ
សំឡាញ់ស្រឡាញ់អស់អញពេកពិតស្មើខ្លួនស្មើចិត្ត
ស្ម័គ្រស្មោះចិន្ដា ។
បើមិត្រទៅបាត់ងប់ស្ងួតមុខមាត់ទុក្ខទន់ទយា
ឃើញមុខមកបានចិត្តក្សាន្ដសោះសាស្រស់ស្រួលភក្ដ្រា
និរទុក្ខសោកសៅ ។
ប្រពន្ធណាចិត្ស្រឡាញ់ប្ដីពិតគ្មានក្នុងគ្មានក្រៅ
ដូចមិត្រនិងមិត្រចងចិត្តជាប់នៅប្រពន្ធនោះហៅ
ឧត្តមក្រមាន ។
សម្ដែងភរិយាទាំងបួនសឹងជាក្រស្រីធ្វើបាន
បើស្រីណាគិតផ្ចង់ចិត្តសន្ដានស្រឡាញ់ប្ដីប្រាណ
ដូចធម៌ទេស្នា ។
លោកថាស្រីនោះឮកេរិ៍្ដពីរោះទួទៅនានា
បើអស់ជីវិតនៅឋិតសួគ៌ាចៀសចាកចតុរា-
បាយបាបទុក្ខភ័យ ។
ប្រពន្ធពុំជាឈ្មោះវធកា-ភរិយាដូចនៃ
សត្រូវចាំចងទោសផងសព្វថ្ងៃប្រពន្ធចង្រៃ
ប្ដីមានតែទុក្ខ ។
បើប្ដីខុសចិត្តវាគ្មានអាណិតខេរខឹងច្រអុក
ចាំចងទោសប្ដីស្រដីកិកកុកឱ្យមាត់ឱ្យមុខ
វាសវាងវ្ហោះវ្ហើយ ។
សុខទុក្ខសាំទាំវាមើលបំណាំនៅស្ងៀមព្រងើយ
ពុំជួយទុក្ខភ័យដោះដៃកន្ដើយស្លាប់ដោយរស់ដោយ
គ្មានចិត្តមេត្រី ។
ចោរីភរិយាប្រពន្ធពុំជាលបលួចទ្រព្យប្ដី
គ្មានចិត្តមេត្តាករុណាប្រណីរបស់ទ្រព្យអ្វី
លក់ចាយអស់ធួន ។
អយ្យាភរិយាប្រពន្ធពុំជាតម្កើងតែខ្លួន
ចេះតែប្រើប្ដីឥតបីមានស្ងួនធ្វើឫកណាំនួន
ទុកប្ដីដូចខ្ញុំ ។
ប្រពន្ធទាំងបី ធ្លាក់ទៅអវចីរងទុក្ខដំណំ
ក្នុងខ្ទះភ្លើងក្ដៅយូរនៅក្រៀមក្រំព្រោះចិត្តខ្លួនធំ
ជាងប្ដីអាត្មា ។
ឯប្រពន្ធបួន-មុខនោះគួរស្ងួនយកជាភរិយា
នឹងកើតរបស់កេរ្ដិ៍យសសក្ដាថ្កើងពូជពង្សា
សោយសុខថេរឋិត ។
សម្ដែងបរិយាយភរិយាទាំងឡាយប្រាំពីរចរិត
ទាំងជួទាំងជាពណ៌នាពោលពិតចែងចប់ពិនិត្យ
តាមអត្ថគាថា ។៚

ព្រះរាជនិពន្ធនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា ឥស្សរាធិបតី ព្រះបរមកោដ្ឋ(ព្រះអង្គដួង)
ទ្រង់និពន្ធទុកក្នុងឆ្នាំរកានព្វស័ក ព.ស. ២៣៨០ កាលព្រះអង្គមានព្រះជន្មគម្រប់ ៤១ វស្សា

វ.ជ.ណ. ទ. ៦៥៥ – ៦៥៦
តាអារាមប៊យ
១១ កុម្ភៈ ១៨

🔸កំណែចុងក្រោយ Last Updated on August 19, 2025 by Johnny ចន្នី

Share this article:
បណ្ឌិត ធម្មណាត

Author: បណ្ឌិត ធម្មណាត

ទីប្រឹក្សា គណៈកម្មការ ពុទ្ធិកសមាគមខ្មែរ វត្តខេមររតនារាម Advisor to The Cambodian Buddhist Society of Wat KhemaRaRatanaram